Dr. Fawzi Abu Khalil tarafından sunulan ve Prof. Dr. Eyad Qunaibi'nin mülakat yaptığı nörolojik hastalıklar kursunun sekizinci ve son toplantısı. Ders slaytlarını burada bulabilirsiniz: https://jpuedu-my.sharepoint.com/:b:/g/personal/eyad_aqunaibi_jpu_edu_jo/ERxgWRwekctIsM_X3Q5-poIB9Y1TosGqGdfGpDoFfBntxg?e=qZiqlt
Allah'ın adıyla, O'na tevekkül ettik. Allah'ın selamı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun. Bu, baş ağrısı konusundaki inşallah ikinci dersimizdir. Bir önceki derste genel hedeflerden, uyarıcı işaretlerden (Kırmızı Bayraklar) ve Migren, Gerilim Tipi Baş Ağrısı ve Küme Baş Ağrısı gibi Birincil Baş Ağrısı Bozukluklarından bahsetmiştik.
Bu derste ise inşallah, başka bir tıbbi nedenden kaynaklanan baş ağrısı türü olan İkincil Baş Ağrısı Bozuklukları (Secondary Headache Disorders) hakkında konuşacağız.
Gruba gönderdiğim vaka ile başlayacağım; bu, iki gün önce hastanede gördüğüm bir hastaydı. 65 yaşında ve daha önceden bilinen herhangi bir sağlık sorunu yoktu. Sağ tarafta, orta şiddette (10 üzerinden 7) bir baş ağrısından şikayet ediyordu. Nörolojik muayenesi normaldi; uzuvlarda güç kaybı veya belirgin nörolojik değişiklikler yoktu.
Tek gözlem, sağ gözünde hafif bir dışa çıkıklıktı (Göz Fırlaması). Kızına sorduğumuzda, bu çıkıklığın yeni olduğunu ve son altı hafta içinde ortaya çıktığını doğruladı. Tıpta "anında teşhis" (Spot Diagnosis) denilen bir durum vardır; hastayı görür görmez bir ayırıcı tanı (Differential Diagnosis) oluşturursunuz.
Muayeneye dayanarak, ilk düşünce bir tümör (Tumor) varlığıydı. Nitekim beyin MR'ı çektik ve gözü dışarı doğru iten, 49 mm boyutunda büyük bir tümör olduğunu gördük.
Bu vakada çok net bir "kırmızı bayrak" vardı, o da yaştı. Elli yaşın üzerindeki bir hastada ortaya çıkan her türlü yeni başlangıçlı baş ağrısı (New Onset Headache), ikincil bir neden olmadığından emin olmak için dikkatli bir inceleme (Workup) gerektiren bir uyarı işaretidir.
Grupta önerilen seçenekler arasında "hipertiroidizm" (zehirli guatr) de vardı, ancak tiroid kaynaklı göz fırlaması genellikle her iki gözde birden (Bilateral) olurken, bizim vakamızda tek taraflıydı (Unilateral). Bu da bizi daha çok nörolojik nedenlere veya tümörlere yönlendirmektedir.
İkincil baş ağrıları, tüm baş ağrısı vakalarının yaklaşık %11'ini oluşturur ve ciddi komplikasyonları önlemek için erken teşhis hayati önem taşır. Başlıca nedenler şunlardır:
Genellikle fazla kilolu genç kadınlarda görülür. Nedenleri arasında bazen A vitamini kullanımı veya tetrasiklin gibi bazı antibiyotikler yer alır.
Kalıcı görme kaybına yol açabileceği için acil bir durum olarak kabul edilir.
"Pozisyonel baş ağrısı" olmasıyla karakterizedir; yani ayakta dururken veya otururken artar, uzanırken iyileşir. Genellikle bir darbe sonrası veya belden sıvı alma işlemi (Lomber Ponksiyon sonrası) sonrasında oluşur. İstirahat, sıvı alımı, kafein veya "kan yaması" (Epidural Blood Patch) ile tedavi edilir.
Bu durum migren hastalarında çok yaygındır. Hasta, ağrı kesicileri (Tylenol veya İbuprofen gibi) çok sık (ayda 10-15 günden fazla) kullanmaya başladığında, baş ağrısı kronik günlük bir ağrıya dönüşür.
Her baş ağrısının sonucu normal bir bilgisayarlı tomografide (BT) görünmez. BT'nin normal olduğu ancak hastanın tehlikede olduğu durumlar vardır:
Bir hasta baş ağrısı, ateş ve beyaz kan hücresi yüksekliği ile geliyor. İlk adım, merkezi sinir sistemi enfeksiyonunu (MSS Enfeksiyonu) dışlamaktır.
Kafein iki ucu keskin bir kılıç gibidir; bazı baş ağrısı ilaçlarının (Excedrin veya Fioricet gibi) bileşiminde yer alır ve düşük beyin basıncından kaynaklanan baş ağrılarının tedavisine yardımcı olur. Ancak aynı zamanda kafein, bazı hastalarda migren ataklarını tetikleyen unsurlardan biri olarak kabul edilir. Ayrıca kafein kullanımının aniden kesilmesi, "kafein yoksunluğu baş ağrısına" neden olur.
Doğru teşhis, tedavinin anahtarıdır. Hastalık öyküsü; yaş ve klinik belirtilerle ilişkilendirilmelidir. Baş ağrısı tipindeki herhangi bir değişiklik, görsel semptomların ortaya çıkması, gözde belirginleşme veya elli yaşından sonra başlayan baş ağrıları tamamen ciddiye alınmalıdır. Ciddi ikincil nedenler dışlanmadan bunlara birincil baş ağrısı teşhisi konulmamalıdır.
Böylece baş ağrısı konusundaki bu eğitim yolculuğunu tamamlamış bulunuyoruz. Allah'tan bizi ve sizi bu bilgilerle faydalandırmasını ve bu ilmin sadece Kendi rızası için olmasını dileriz. Dinlediğiniz ve katılımınız için Allah size hayırlı mükafatlar versin, inşallah gelecek derslerde görüşmek üzere.
Allah'ın selamı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.