Terapi Bağlamında "İslam Kültürü" Teriminin Eleştirisi
Psikiyatristler, psikolojik danışmanlar ve genel olarak ruh sağlığı alanında çalışan kardeşlerim için önemli bir tavsiye; Müslümanlar hakkında konuşurken psikoterapi ve danışmanlık bağlamlarında sıkça "İslam kültürünü dikkate alan terapi" ifadesi kullanılmaktadır.
Aslında bu ifade yetersiz, hatta yanıltıcıdır; çünkü İslam'ı sadece sosyal alışkanlıklara, kültürel tercihlere veya göreceli bakış açılarına indirgemektedir. Oysa İslam sadece bir kültür değil, Müslüman bireyin insan, hayat, gaye, anlam, sorumluluk ve imtihan hakkındaki tasavvurlarını belirleyen hakim bir vahiy sistemidir.
Benlik Anlayışında Vahyin Merkezi Rolü
Bu nedenle, danışmanlık veya terapi sürecinde bir Müslümanın ihtiyaçlarından bahsettiğimizde mesele sadece onun kültürel geçmişine saygı duymak değildir. Aksine, ona yönelik tedavi yaklaşımının, kendisini, Rabbiyle, insanlarla ve hayatla olan ilişkisini anlamlandırmasında vahyin merkeziliğinden yola çıkması gerekir. İslam, inananlarının hayatında marjinal bir unsur olmayı kabul etmez; aksine anlayışı, hükümleri ve davranışı yönlendiren en üst referans çerçevesidir.
Bilimsel ve Akademik Terimler İçin Öneriler
Bu alanda çalışan kardeşlerime, konferanslara katıldıklarında veya bilimsel araştırmalar yazdıklarında şu tarz kesin ifadeler kullanmalarını tavsiye ediyorum: "İnsana ve hayata dair İslami anlayış üzerine temellendirilmiş psikolojik danışmanlık."
İngilizce literatürde ise şu terimler kullanılabilir:
- İslami Temellere Dayanan Danışmanlık Desteği
- İslami Dünya Görüşüne Dayalı Danışmanlık
Bu yaklaşım kısaca şöyle açıklanabilir:
İnsana ve hayata dair İslami anlayışa dayanan, inanç eksenli danışmanlık.
Özgün Bir İslami Psikoloji Teorisi İnşasına Doğru
Elbette terimlerin netleştirilmesi önemli olmakla birlikte, asıl mesele sadece bir ifadeyi diğeriyle değiştirmek değildir. Uzmanların, referans noktasını vahiyden alan ve merkezini Batı felsefelerinden ödünç almayan, bütüncül bir İslami psikoloji teorisi inşa etmeye ve bunu tedavi ile danışmanlık modellerine dönüştürmeye yönelmeleridir.
Başarı Allah'tandır. Allah'ın selamı üzerinize olsun.